هر چه میکرد با ضعیفان دزد

سعدی-قطعه شماره 153
هر چه میکرد با ضعیفان دزد
شحنه با دزد باز کرد امروز
ملخ آمد که بوستان بخورد
بوستانبان ملخ بخورد امروز
معنی بیتهای شعر
هر چه میکرد با ضعیفان دزد / شحنه با دزد باز کرد امروز
هر ستمی که دزد بر ناتوانان روا میداشت، امروز مأمور حکومت همان ستم را بر خود دزد روا داشت.
ملخ آمد که بوستان بخورد / بوستانبان ملخ بخورد امروز
ملخ آمد تا بوستان را نابود کند، اما امروز باغبان ملخ را خورد؛ یعنی ستمگری که برای غارت آمده بود، خود گرفتار و نابود شد.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه با زبانی طنزآمیز و تمثیلی، از بازگشت ستم به سوی ستمگر سخن میگوید. شحنهای که پیشتر به ضعیفان و دزدان ظلم میکرد، خود گرفتار دزد میشود و همان تجربه را میچشد. همچنین، بوستانبان برای دفع ملخ، خود ملخ را میخورد؛ تصویری paradoxical از جامعهای که در آن پاسبان و مهاجم هر دو به جان مردم و حاصل رنج آنان افتادهاند. پیام کلی شعر این است که ظلم و تعدی پایدار نمیماند و روزی دامان خودِ ستمکار را خواهد گرفت.



