فراق دوستانش باد و یاران

معنی بیت‌های شعر

فراق دوستانش باد و یاران / که ما را دور کرد از دوستداران

خدا فراق و دوریِ دوستان و یاران را از میان بردارد؛ زیرا دوری، ما را از دوستدارانمان جدا کرده است.

دلم در بند تنهایی بفرسود / چو بلبل در قفس روز بهاران

دلم در اسارت تنهایی فرسوده شد؛ مانند بلبلی که در فصل بهار در قفس گرفتار باشد.

هلاک ما چنان مهمل گرفتند / که قتل مور در پای سواران

دشمنان نابودی ما را چنان بی‌اهمیت و ناچیز شمردند که گویی کشتن مورچه‌ای در زیر پای سواران است.

به خیل هر که می‌آیم به زنهار / نمی‌بینم به جز زنهارخواران

هر گروهی که برای پناه و یاری به آنان روی می‌آورم، جز کسانی که از درماندگی و پناه‌خواهی دیگران سوءاستفاده می‌کنند، نمی‌بینم.

ندانستم که در پایان صحبت / چنین باشد وفای حق گزاران

نمی‌دانستم که در پایان دوستی و همنشینی، وفاداریِ حق‌شناسان چنین باشد.

به گنج شایگان افتاده بودم / ندانستم که بر گنجند ماران

گمان می‌کردم به گنجی ارزشمند دست یافته‌ام، اما نمی‌دانستم که بر گنج، مارانی نگهبان نشسته‌اند؛ یعنی در کنار نعمت و ارزش، خطر و دشمنی نیز وجود دارد.

دلا گر دوستی داری به ناچار / بباید بردنت جور هزاران

ای دل، اگر دوست و محبوبی داری، ناگزیر باید رنج و ستم هزاران دشواری را تحمل کنی.

خلاف شرط یاران است سعدی / که برگردند روز تیرباران

ای سعدی، پشت کردن و بازگشتن در روز سختی و خطر، برخلاف رسم و پیمان دوستان است.

چه خوش باشد سری در پای یاری / به اخلاص و ارادت جان سپاران

چه نیکوست که انسانی با نهایت اخلاص و ارادت، سر بر پای دوست بگذارد و جان خود را فدای او کند.