از بس که بیازرد دل دشمن و دوست

سعدی-رباعی شماره 25
از بس که بیازرد دل دشمن و دوست
گویی به گناه مسخ کردندش پوست
وقتی غم او بر همه دلها بودی
اکنون همه غم های جهان بر دل اوست
معنی بیتهای شعر
از بس که بیازرد دل دشمن و دوست / گویی به گناه مسخ کردندش پوست
آنقدر دل دشمن و دوست را آزرده است که گویی به سبب گناه، پوستش را دگرگون و مسخ کردهاند.
وقتی غم او بر همه دلها بودی / اکنون همه غم های جهان بر دل اوست
زمانی اندوه او بر دل همه مردم بود، اما اکنون همه غمهای جهان بر دل خودش سنگینی میکند.
تفسیر کلی
این رباعی سرگذشت انسانی را بیان میکند که بر اثر آزار بسیارِ دوستان و دشمنان، چهرهای زشت و نفرتانگیز یافته است. شاعر با تعبیر «مسخ کردندش پوست» دگرگونی کامل ظاهر و باطن او را نتیجه کردار ناپسندش میداند. کسی که روزگاری غم و رنجش بر دل همه مردم سنگینی میکرد، اکنون خود گرفتار اندوهی فراگیر شده است. شعر بر پیامدهای اخلاقی رفتار انسان و بازگشت آزار و رنج به سوی آزاردهنده تأکید دارد.



