ای دوست گرفته بر سر ما دشمن

سعدی-رباعی شماره 164
ای دوست گرفته بر سر ما دشمن
یا دوست گزین به دوستی یا دشمن
نادیدن دوست گرچه مشکل دردی ست
آسانتر از آنکه بینمش با دشمن
معنی بیتهای شعر
ای دوست گرفته بر سر ما دشمن / یا دوست گزین به دوستی یا دشمن
ای دوست، دشمن بر سر ما چیره شده است؛ پس یا مرا به دوستی برگزین یا در شمار دشمنان قرار ده.
نادیدن دوست گرچه مشکل دردی ست / آسانتر از آنکه بینمش با دشمن
ندیدن دوست، هرچند درد و رنجی دشوار است، از دیدن او در کنار دشمن برایم آسانتر و تحملپذیرتر است.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی از دوگانگی و بیوفایی در رابطه با دوست گلایه میکند و از او میخواهد که تکلیف خود را روشن سازد: یا با دوستی همراه باشد یا آشکارا دشمنی کند. شاعر، دوستیِ آمیخته با دشمنی و خیانت را دردناکتر از جدایی و ندیدن دوست میداند. در نگاه او، دوری هرچند دشوار و رنجآور است، اما تحمل دیدن دوست در کنار دشمن یا در صف دشمنی، رنجی عمیقتر دارد. این شعر بر ارزش صداقت، وفاداری و پرهیز از روابط دوپهلو تأکید میکند.



