بر پشت من از زمانه تو می آید

خیام-رباعی شماره 67
بر پشت من از زمانه تو می آید
وز من همه کار نانِکو می آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرو می آید
معنی بیتهای شعر
بر پشت من از زمانه تو می آید
وز من همه کار نانِکو می آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرو می آید
از گذشت روزگار، بارِ پیری و رنج بر دوش من سنگینی میکند و از من جز کارهای ناپسند و نابهنجار برنمیآید. جانم آهنگ رفتن کرد؛ به او گفتم نرو، اما گفت: چه کنم؟ این خانه، یعنی بدن، در حال فرو ریختن و نابودی است.
تفسیر کلی
این رباعی تصویری از فرسودگی انسان در گذر زمان و ناتوانی او در برابر فشارهای زندگی ارائه میدهد. گوینده احساس میکند بار زمانه بر دوش او سنگینی میکند و از وجودش جز ناکامی و کارهای نادرست برنمیآید. هنگامی که جان آهنگ رفتن میکند، او میکوشد آن را بازدارد، اما جان پاسخ میدهد که با ویران شدن خانه، یعنی تن و جهان مادی، ماندن ممکن نیست. شعر در نهایت ناپایداری زندگی، ناگزیر بودن مرگ و بیثمری دلبستگی به جسم و دنیا را یادآور میشود.
نتیجهگیری
این رباعی ناپایداری جهان و فرارسیدن ناگزیر مرگ را یادآور میشود؛ چنانکه انسان با وجود دلبستگی به زندگی، توان جلوگیری از فروپاشی خانهٔ هستی و سفر جان را ندارد.



