ماییم و می و مطرب و این کُنج خراب

خیام-رباعی شماره 6
ماییم و می و مطرب و این کُنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
معنی بیتهای شعر
ماییم و می و مطرب و این کُنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
ما هستیم و شراب و آوازخوان و این گوشهٔ ویران؛ جان و دل و جام و لباسمان از درد و اثر شراب سرشار است.
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
از امید به رحمت الهی و ترس از عذاب رها هستیم و خود را از وابستگی به عناصر چهارگانهٔ خاک، باد، آتش و آب آزاد میدانیم.
تفسیر کلی
این رباعی تصویری از زندگی رها و بیپیرایه در گوشهای خراب ارائه میدهد؛ جایی که می و مطرب نماد لذتهای زمینی و دلکندن از تشریفات جهاناند. شاعر با بیان «فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب» خود را از دو قطب امید و هراس دینی و اخروی آزاد میبیند و بر زیستن در لحظه تأکید میکند. تعبیر «پر درد شراب» نشان میدهد که شادی و رندی شاعر با رنج و آگاهی از ناپایداری زندگی درآمیخته است. در پایان، رهایی از خاک، باد، آتش و آب نمادی از گسستن از عناصر مادی و رسیدن به آزادی درونی است.



