هان کوزه گرا بپای اگر هشیاری


خیام-رباعی شماره 177
هان کوزه گرا بپای اگر هشیاری
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهاده ای چه میپنداری
مقدمه و فضای کلی
این رباعی با خطاب به کوزهگر، انسان را به تأمل در راز آفرینش و سرنوشت خاکی خویش فرامیخواند. خیام در فضایی اندیشناک و هشداردهنده، یادآور میشود که گلِ کوزهها شاید از پیکر و خاکِ بزرگان و شاهان گذشته فراهم آمده باشد. مضمون شعر بر ناپایداری شکوه دنیوی و ضرورت هشیاری در برابر گذر زمان استوار است.
معنی بیتهای شعر
هان کوزهگرا بپای اگر هشیاری / تا چند کنی بر گل مردم خواری
ای کوزهگر، اگر هوشیاری، مراقب باش؛ تا کی میخواهی از گلِ بدن انسانها، بهویژه مردمان، کوزه بسازی و آن را لگدمال و خوار کنی؟
انگشت فریدون و کف کیخسرو / بر چرخ نهادهای چه میپنداری
تو انگشت فریدون و کف دست کیخسرو را بر چرخ کوزهگری نهادهای؛ پس چه میپنداری و چرا از سرنوشت و فرجام پادشاهان غافلی؟



