مرغی دیدم نشسته بر باره ی طوس


خیام-رباعی شماره 114
مرغی دیدم نشسته بر باره ی طوس
در پیش نهاده کلّه ی کیکاووس
با کلّه همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله ی کوس
معنی بیتهای شعر
مرغی دیدم نشسته بر باره ی طوس
در پیش نهاده کلّه ی کیکاووس
با کلّه همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله ی کوس
مرغی را دیدم که بر باروی شهر طوس نشسته بود و جمجمهٔ کیکاووس را پیش روی خود نهاده بود. گویی با آن جمجمه میگفت: افسوس، افسوس! آن شکوه و عظمت گذشته کجاست؟ بانگ زنگها و صدای طبلهای جنگ کجا رفته است؟
تفسیر کلی
خیام در این رباعی با تصویر مرغی بر فراز باروی طوس و جمجمهٔ کیکاووس، ناپایداری شکوه و قدرت دنیوی را به نمایش میگذارد. جمجمهٔ پادشاهی که زمانی فرمانروا و صاحب جلال بوده، اکنون موضوع حسرت و اندوه است. پرسش از خاموشی بانگ جرسها و نالهٔ کوسها، گذشت زمان و نابودی نشانههای اقتدار را برجسته میکند. پیام کلی شعر آن است که عظمت، فرمانروایی و جلوههای دنیوی سرانجام رنگ میبازند و مرگ همهٔ انسانها را یکسان میکند.
نتیجهگیری
این رباعی با تصویر مرغی بر بارگاه طوس و گفتوگوی او با جمجمهٔ کیکاووس، ناپایداری قدرت و شکوه دنیوی و فرارسیدن زوال همهٔ پادشاهان را یادآوری میکند.



