مرا از بهر دیناری ثنا گفت

سعدی-قطعه شماره 50
مرا از بهر دیناری ثنا گفت
که بختت با سعادت مقترن باد
چو دینارش ندادم لعنتم کرد
که شرم از روی مردانت چو زن باد
بیا تا هر دو با هم هیچ گیریم
دعا و لعنتش بر خویشتن باد
معنی بیتهای شعر
مرا از بهر دیناری ثنا گفت / که بختت با سعادت مقترن باد
برای گرفتن یک دینار مرا ستایش کرد و گفت: بختت با سعادت همراه و همدم باد.
چو دینارش ندادم لعنتم کرد / که شرم از روی مردانت چو زن باد
وقتی دیناری به او ندادم، مرا نفرین کرد و گفت: شرمت از چهرهٔ مردان، مانند شرم زنان، باد.
بیا تا هر دو با هم هیچ گیریم / دعا و لعنتش بر خویشتن باد
بیا تا هر دو با هم چیزی از یکدیگر نخواهیم؛ دعای او برای خودش و نفرینش نیز نصیب خودش باد.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی این قطعه، نکوهش چاپلوسی و تملقِ وابسته به مال و منفعت است؛ شاعر نشان میدهد که فردی سودجو تا زمانی که امید دریافت دینار دارد، زبان به ستایش میگشاید و چون به خواستهاش نمیرسد، همان شخص را نفرین میکند. سعدی با طنزی گزنده، بیارزشی چنین دعا و لعنتی را آشکار میسازد و بیان میکند که سخن آدم منفعتطلب، چه در ستایش و چه در نکوهش، اعتباری ندارد و سزاوار است نتیجه رفتار خود را به خویشتن بازگرداند.



