نه سرو توان گفت و نه خورشید و نه ماه

سعدی-رباعی شماره 170
نه سرو توان گفت و نه خورشید و نه ماه
آه از تو که در وصف نمیآیی آه
هرکس به رهی میرود اندر طلبت
گر ره به تو بودی نبدی اینه مه راه
معنی بیتهای شعر
نه سرو توان گفت و نه خورشید و نه ماه / آه از تو که در وصف نمیآیی آه
تو را نمیتوان سرو، خورشید یا ماه نامید؛ افسوس که در وصف و بیان نمیگنجی.
هرکس به رهی میرود اندر طلبت / گر ره به تو بودی نبدی اینه مه راه
هرکس برای یافتن تو راهی را در پیش میگیرد؛ اگر راه رسیدن به تو آشکار بود، اینهمه راه و سرگردانی وجود نداشت.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی، زیبایی و کمال معشوق را فراتر از تشبیههای معمول به سرو، خورشید و ماه میداند و اعتراف میکند که زبان از وصف او ناتوان است. آه و حسرت شاعر نشاندهنده شیفتگی عمیق و دستنیافتنی بودن محبوب است. همه انسانها در راه رسیدن به او در تلاشاند، اما دشواری مسیر و دوری مقصد، رنج و سرگردانی آنان را بیشتر میکند. شعر در مجموع تصویری از عشق آرمانی و جستوجوی بیپایان انسان برای رسیدن به حقیقتی برتر ارائه میدهد.



