ای کاش نکردمی نگاه از دیده

سعدی-رباعی شماره 171
ای کاش نکردمی نگاه از دیده
بر دل نزدی عشق تو راه از دیده
تقصیر ز دل بود و گناه از دیده
آه از دل و صد هزار آه از دیده
معنی بیتهای شعر
ای کاش نکردمی نگاه از دیده / بر دل نزدی عشق تو راه از دیده
ای کاش از چشم خود نگاه نمیکردم، زیرا عشق تو از راه چشم وارد دل من شد.
تقصیر ز دل بود و گناه از دیده / آه از دل و صد هزار آه از دیده
تقصیر از دل بود و گناه از چشم؛ آه از این دل و صد هزار آه از این چشم!
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی از عشقی سخن میگوید که از راه نگاه وارد دل شده و آرامش او را ربوده است. او حسرت میخورد که چرا از آغاز به محبوب ننگریسته، زیرا همین نگاه سرچشمه دلباختگی و رنجهای بعدی شده است. شاعر دل را سبب پذیرش عشق و دیده را عامل آغاز این گناه میداند، اما در پایان، با تکرار «آه»، شدت اندوه و درماندگی خود را نشان میدهد. این شعر بیانگر کشمکش میان دل و دیده و ناتوانی عاشق در برابر نیروی عشق است.



