گفتم که دگر چشم به دلبر نکنم

سعدی-رباعی شماره 145
گفتم که دگر چشم به دلبر نکنم
صوفی شوم و گوش به منکر نکنم
دیدم که خلاف طبع موزون من است
توبت کردم که توبه دیگر نکنم
معنی بیتهای شعر
گفتم که دگر چشم به دلبر نکنم / صوفی شوم و گوش به منکر نکنم
با خود گفتم دیگر به محبوب و معشوق نگاه نکنم، صوفی شوم و به سخنان نکوهشآمیز گوش ندهم.
دیدم که خلاف طبع موزون من است / توبت کردم که توبه دیگر نکنم
دیدم که این تصمیم با طبع موزون و سرشت عاشقانهٔ من سازگار نیست؛ پس از این توبه کردم که دیگر توبه نکنم.
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی از تصمیم خود برای چشم پوشیدن از دلبر و روی آوردن به زهد و پرهیز سخن میگوید، اما خیلی زود درمییابد که چنین رفتاری با سرشت و میل طبیعی او سازگار نیست. او نشان میدهد که عشق چنان با وجودش آمیخته است که نمیتواند بهسادگی از آن کناره بگیرد. طنز لطیف شعر در آن است که شاعر پس از شکستن توبه، توبه میکند که دیگر توبه نکند. این سخن بیانگر ناتوانی انسان عاشق در برابر کشش دل و برتری عشق بر تصمیمهای ظاهری و عقلانی است.



