یا همچو همای بر من افکن پر خویش

سعدی-رباعی شماره 127
یا همچو همای بر من افکن پر خویش
تا بندگی ات کنم به جان و سر خویش
گر لایق خدمتم ندانی برِ خویش
تا من سر خویش گیرم و کشور خویش
معنی بیتهای شعر
یا همچو همای بر من افکن پر خویش / تا بندگی ات کنم به جان و سر خویش
یا مانند همای سعادت، سایه و حمایت خود را بر من بیفکن تا با تمام وجود و جان و سر، بندگی تو را کنم.
گر لایق خدمتم ندانی برِ خویش / تا من سر خویش گیرم و کشور خویش
اگر مرا شایستهٔ خدمتگزاری در درگاه خود نمیدانی، بگذار به دنبال کار خویش بروم و سرزمین خود را اختیار کنم.
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی از معشوق یا بزرگِ خویش میخواهد که با سایهٔ حمایت و بزرگواری خود او را در پناه گیرد. او آمادگی دارد در برابر این لطف، با جان و دل بندگی و خدمت کند. بااینحال، اگر شایستهٔ خدمت دانسته نشود، عزت نفس خود را حفظ کرده و راه استقلال پیش میگیرد. شعر پیوندی میان عشق و ارادت از یک سو و آزادگی و حفظ کرامت انسانی از سوی دیگر برقرار میکند.



