اگر هوشمندی مکن جمع مال

سعدی-مثنوی شماره 23
اگر هوشمندی مکن جمع مال
که جمعیتت را کند پایمال
مرا پیش از این کیسه پر سیم بود
شب و روزم از کیسه پر بیم بود
بیفکندم و روی برتافتم
وزآن پاسبانی فرج یافتم
معنی بیتهای شعر
اگر هوشمندی مکن جمع مال / که جمعیتت را کند پایمال
اگر خردمند هستی، مال و ثروت نیندوز؛ زیرا گردآوری مال، آسایش و سامان زندگیات را از میان میبرد.
مرا پیش از این کیسه پر سیم بود / شب و روزم از کیسه پر بیم بود
پیش از این کیسهام پر از زر و سیم بود، اما شب و روز از نگهداری و از دست رفتن آن مال در هراس بودم.
بیفکندم و روی برتافتم / وزآن پاسبانی فرج یافتم
مال را رها کردم و از آن روی گرداندم؛ و با ترک نگهبانی و مراقبت از آن، آسوده و رها شدم.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر پرهیز از مالاندوزی و دلبستگی افراطی به ثروت است؛ زیرا جمع کردن مال، بهجای آسایش، نگرانی، ترس و گرفتاری به همراه میآورد. سعدی با بیان تجربهٔ خویش نشان میدهد که رها شدن از مال و دل کندن از پاسبانی و حفظ آن، موجب آرامش و آسودگی خاطر میشود.



