مرا گویند با دشمن برآویز

سعدی-قطعه شماره 15
مرا گویند با دشمن برآویز
گرت چالاکی و مردانگی هست
کسی بیهوده خون خویشتن ریخت
کند هرگز چنین دیوانگی مست
تو زر بر کف نمییاری نهادن
سپاهی چون نهد سر بر کف دست
معنی بیتهای شعر
مرا گویند با دشمن برآویز / گرت چالاکی و مردانگی هست
به من میگویند اگر چابکی و مردانگی داری، با دشمن درگیر شو.
کسی بیهوده خون خویشتن ریخت / کند هرگز چنین دیوانگی مست
هیچکس نباید بیهوده خون خود را بریزد و چنین دیوانگیای را مرتکب شود.
تو زر بر کف نمییاری نهادن / سپاهی چون نهد سر بر کف دست
تو نمیتوانی طلا را در دست سرباز بگذاری؛ زیرا سپاهیای که سر خود را در راه نبرد و فداکاری بر کف نهاده است، با زر و مال سنجیده نمیشود.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه، شجاعتِ بیحساب و درگیری با دشمن را نوعی بیخردی میداند و بر ارزش جان تأکید میکند. او یادآور میشود که انسان عاقل بیهوده خون خود را نمیریزد و مردانگی را نباید با تهوّر و خودنمایی اشتباه گرفت. تصویر سپاهی که سر بر کف دست مینهد، نشاندهنده فداکاری و آمادگی برای جانفشانی در راهی ارزشمند است. پیام کلی شعر آن است که شجاعت زمانی فضیلت است که با خرد، ضرورت و هدفی والا همراه باشد.



