ناگهان بانگ در سرای افتد

سعدی-قطعه شماره 125
ناگهان بانگ در سرای افتد
که فلان را محل وعده رسید
دوستان آمدند تا لب گور
قدمی چند و باز پس گردید
وآن کز او دوست تر نمیداری
مال و ملک و قباله برد و کلید
وین که پیوسته با تو خواهد بود
عمل توست نفس پاک و پلید
نیک دریاب و بد مکن زنهار
که بد و نیک باز خواهی دید
معنی بیتهای شعر
ناگهان بانگ در سرای افتد / که فلان را محل وعده رسید
ناگهان در خانه فریادی برمیخیزد که زمان مرگ فلان شخص فرا رسیده است.
دوستان آمدند تا لب گور / قدمی چند و باز پس گردید
دوستان تا کنار گور او میآیند، اما پس از چند قدم بازمیگردند و او را تنها میگذارند.
وآن کز او دوست تر نمیداری / مال و ملک و قباله برد و کلید
آن کسی که از او بیشتر از همه بیزاری، مال و اموال و سند و کلید خانهات را با خود میبرد.
وین که پیوسته با تو خواهد بود / عمل توست نفس پاک و پلید
آنچه همیشه با تو خواهد ماند، کردار توست؛ خواه پاک و نیک باشد و خواه آلوده و بد.
نیک دریاب و بد مکن زنهار / که بد و نیک باز خواهی دید
این حقیقت را بهخوبی دریاب و از بدی کردن بپرهیز؛ زیرا نتیجه کارهای نیک و بد خود را خواهی دید.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه با یادآوری ناگهانی مرگ، ناپایداری زندگی و بیاعتباری مال و ملک را به تصویر میکشد. دوستان و نزدیکان انسان تنها تا کنار گور او را همراهی میکنند و سپس بازمیگردند، اما داراییهایش به دست دیگران میافتد. شاعر تأکید میکند که هیچکس در جهان آخرت جز کردار خویش، خواه پاک و خواه پلید، همراه انسان نخواهد بود. پیام اصلی شعر، دعوت به پرهیزکاری، پاکی نفس و دل نبستن به دنیا و داراییهای گذراست.



