کوه عنبر نشسته بر زنخش

سعدی-قطعه شماره 122
کوه عنبر نشسته بر زنخش
راست گویی بهی ست مشکآلود
گر به چنگال صوفیان افتد
ندهندش مگر به شفتالود
معنی بیتهای شعر
کوه عنبر نشسته بر زنخش / راست گویی بهی ست مشکآلود
گویی بر چانهاش کوهی از عنبر نشسته است؛ بهراستی مانند بِهای است که با مشک خوشبو شده باشد.
گر به چنگال صوفیان افتد / ندهندش مگر به شفتالود
اگر چنین چیزی به دست صوفیان بیفتد، آن را جز با شفتالو به کسی نمیدهند.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه با بهرهگیری از تصویرهای معطر و خوراکی، زیبایی و دلفریبی معشوق را بهصورت اغراقآمیز وصف میکند. «کوه عنبر» و «مشکآلود بودن بهی» نشاندهندهٔ رنگ، بوی خوش و جذابیت چهرهٔ اوست. در بیت پایانی، طنزی ظریف دربارهٔ صوفیان دیده میشود که حتی در برابر چنین زیبایی و لطافتی، بهجای قدرشناسی، آن را با چیزی ساده و کمارزش معاوضه میکنند. شعر در مجموع آمیزهای از توصیف عاشقانه، خیالپردازی تصویری و طنز اجتماعی است.



