وجودم به تنگ آمد از جور تنگی

سعدی-سایر اشعار
شماره 36
وجودم به تنگ آمد از جور تنگی
شدم در سفر روزگاری درنگی
جهان زیر پی چون سکندر بریدم
چو یاجوج بگذشتم از سد سنگی
برون جستم از تنگ ترکان چو دیدم
جهان درهم افتاده چون موی زنگی
چو بازآمدم کشور آسوده دیدم
ز گرگان به در رفته آن تیز چنگی
خط ماهرویان چو مشک تتاری
سر زلف خوبان چو درع فرنگی
به نام ایزد آباد و پر ناز و نعمت
پلنگان رها کرده خوی پلنگی
درون مردمی چون ملک نیک محضر
برون لشکری چون هژبران جنگی
بپرسیدم این کشور آسودگی کی شد
کسی گفت سعدی چه شوریده رنگی
چنان بود در عهد اول که دیدی
جهانی پرآشوب و تشویش و تنگی
چنین شد در ایام سلطان عادل
اتابک ابوبکر بن سعد زنگی
معنی بیتهای شعر
وجودم به تنگ آمد از جور تنگی / شدم در سفر روزگاری درنگی
از سختی و فشار زندگی به تنگ آمدم و مدتی طولانی در سفر و سرگردانی ماندم.
جهان زیر پی چون سکندر بریدم / چو یاجوج بگذشتم از سد سنگی
همچون اسکندر سراسر جهان را درنوردیدم و مانند یأجوج از سد سنگی گذشتم.
برون جستم از تنگ ترکان چو دیدم / جهان درهم افتاده چون موی زنگی
هنگامی که دیدم جهان آشفته و پریشان شده است، از سرزمین ترکان بیرون آمدم؛ جهانی درهمریخته مانند موی پیچیده و ژولیده.
چو بازآمدم کشور آسوده دیدم / ز گرگان به در رفته آن تیز چنگی
وقتی بازگشتم، کشور را آرام و آسوده دیدم و آن درندگان و دشمنان تیزچنگ از سرزمین بیرون رانده شده بودند.
خط ماهرویان چو مشک تتاری / سر زلف خوبان چو درع فرنگی
چهره و خط زیبای ماهرویان همچون مشک تاتاری خوشبوست و زلف خوبان مانند زرهی فرنگی درهمتنیده و محکم است.
به نام ایزد آباد و پر ناز و نعمت / پلنگان رها کرده خوی پلنگی
آن سرزمین به نام خدا آباد و سرشار از نعمت و آسایش شده بود و حتی درندگان نیز خوی درندگی خود را کنار گذاشته بودند.
درون مردمی چون ملک نیک محضر / برون لشکری چون هژبران جنگی
مردم در باطن خوشرفتار و نیکخوی بودند و در ظاهر، سپاهی نیرومند و دلیر مانند شیران جنگاور داشتند.
بپرسیدم این کشور آسودگی کی شد / کسی گفت سعدی چه شوریده رنگی
پرسیدم این کشور از چه زمانی به آرامش رسیده است؟ کسی گفت: ای سعدی، چه پریشان و شگفتزده شدهای!
چنان بود در عهد اول که دیدی / جهانی پرآشوب و تشویش و تنگی
در روزگار پیشین، چنانکه خود دیدی، جهان پر از آشوب، نگرانی و سختی بود.
چنین شد در ایام سلطان عادل / اتابک ابوبکر بن سعد زنگی
این آرامش و آبادانی در روزگار سلطان دادگر، اتابک ابوبکر بن سعد زنگی، پدید آمد.
نتیجهگیری
این شعر بیانگر رنج و سرگردانی انسان در سفر و جستوجوی رهایی است؛ سرانجام، پس از پشت سر گذاشتن سختیها و آشفتگیها، آرامش و آبادانی را مییابد.



