کس نیست که غم از دل ما داند برد

سعدی-رباعی شماره 49
کس نیست که غم از دل ما داند برد
یا چاره ی کار عشق بتواند برد
گفتم که به شوخی ببرد دست از ما
زین دست که او پیاده میداند برد
معنی بیتهای شعر
کس نیست که غم از دل ما داند برد / یا چاره ی کار عشق بتواند برد
هیچکس نیست که بتواند غم را از دل ما بزداید یا برای درد عشق چارهای بیندیشد.
گفتم که به شوخی ببرد دست از ما / زین دست که او پیاده میداند برد
گمان کردم از روی شوخی دست از سر ما برمیدارد، اما او چنان در این کار مهارت دارد که حتی پیاده نیز میتواند ما را ببرد.
تفسیر کلی
شاعر از غمی سخن میگوید که هیچکس توان درک کردن یا زدودن آن را ندارد و عشق را نیز چنان دشوار میبیند که درمانی برای آن نمیتوان یافت. او با لحنی طنزآمیز میگوید حتی اگر معشوق از سر شوخی بخواهد دست از او بردارد، باز هم از این کار ناتوان است. تعبیر «پیاده میداند برد» با اشارهای ظریف به بازی شطرنج، هم بر چیرگی معشوق و هم بر بازیگوشی و زیرکی او دلالت دارد. در مجموع، رباعی آمیزهای از سوز عشق، ناتوانی عاشق و شوخطبعی شاعرانه است.



