ظلم از دل و دست ملک نیرو ببرد

سعدی-رباعی شماره 48
ظلم از دل و دست ملک نیرو ببرد
عادل ز زمانه نام نیکو ببرد
گر تقویت ملک بری ملک بری
ور تو نکنی هر که کند او ببرد
معنی بیتهای شعر
ظلم از دل و دست ملک نیرو ببرد / عادل ز زمانه نام نیکو ببرد
ستم، توان و اقتدار حکومت را از میان میبرد؛ اما فرمانروای عادل از روزگار نام نیک و ماندگار به دست میآورد.
گر تقویت ملک بری ملک بری / ور تو نکنی هر که کند او ببرد
اگر برای استواری و آبادانی مملکت بکوشی، در حقیقت خودِ مملکت را حفظ و آباد کردهای؛ و اگر تو این کار را نکنی، هر کس دیگری که آن را انجام دهد، بهره و افتخار آن را خواهد برد.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی بر پیوند مستقیم عدالت و استواری حکومت تأکید میکند. ظلم، توان و اعتبار پادشاهی را از میان میبرد، در حالی که حاکم عادل از روزگار نام نیک و ماندگار به دست میآورد. اگر فرمانروا به آبادانی و تقویت ملک بپردازد، خود نیز از برکت آن بهرهمند میشود. اما اگر او در این راه کوتاهی کند، دیگری با انجام وظیفه و جلب اعتماد مردم جای او را خواهد گرفت.



