آن لطف که در شمایل اوست ببین

سعدی-رباعی شماره 166
آن لطف که در شمایل اوست ببین
وآن خنده ی همچو پسته در پوست ببین
نینی تو به حسن روی او ره نبری
در چشم من آی و صورت دوست ببین
معنی بیتهای شعر
آن لطف که در شمایل اوست ببین / وآن خنده ی همچو پسته در پوست ببین
آن لطف و زیبایی را که در چهره و سیمای اوست ببین، و آن خندهی دلنشین و پنهان او را که مانند پسته در پوست است مشاهده کن.
نینی تو به حسن روی او ره نبری / در چشم من آی و صورت دوست ببین
نه، تو با دیدن زیبایی چهرهی او به حقیقت جمالش راه نمیبری؛ به چشم من نگاه کن تا چهرهی دوست را آنگونه که من میبینم، ببینی.
تفسیر کلی
شاعر از مخاطب میخواهد لطف، زیبایی و جذابیت چهرهٔ محبوب را با دقت بنگرد؛ بهویژه خندهای را که همچون پستهای شکفته، دلنشین و فریبنده است. بااینحال، سعدی تأکید میکند که حقیقت زیبایی محبوب تنها با نگاه ظاهری و سنجش حسن روی او دریافت نمیشود. ازاینرو مخاطب را دعوت میکند از چشم شاعر به محبوب بنگرد تا جلوهٔ واقعی و عمیق «صورت دوست» را دریابد. در این رباعی، عشق نگاه انسان را دگرگون میکند و ارزش محبوب را در تجربه و احساس عاشقانهٔ شاعر آشکار میسازد.



