چون جاه و جلال و حسن و رنگ آمد و بو

سعدی-رباعی شماره 167
چون جاه و جلال و حسن و رنگ آمد و بو
آخر دل آدمی نه سنگ است و نه رو
آن کس که نه راست طبع باشد نه نکو
نه عاشق کس بود نه کس عاشق او
معنی بیتهای شعر
چون جاه و جلال و حسن و رنگ آمد و بو / آخر دل آدمی نه سنگ است و نه رو
هرگاه شکوه و مقام، زیبایی و رنگوبو پدیدار شود، دل آدمی که سنگ نیست، تحت تأثیر قرار میگیرد.
آن کس که نه راست طبع باشد نه نکو / نه عاشق کس بود نه کس عاشق او
کسی که سرشت درست و خوی نیکو نداشته باشد، نه خود عاشق کسی میشود و نه کسی به او عشق میورزد.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی ناپایداری جاه و جلال، زیبایی و جلوههای ظاهری را یادآور میشود و میگوید دل آدمی در برابر این جذابیتها بیاحساس و سخت نیست. با این حال، ارزش حقیقی انسان را در راستیِ طبع و نیکخویی میداند، نه در ظاهر و مقام. کسی که از صداقت و نیکی بیبهره باشد، نمیتواند محبت راستین در دل دیگران پدید آورد. بنابراین، عشق و محبوبیت پایدار نتیجهٔ اخلاق نیک و شخصیت شایسته است، نه برخورداری از زیبایی و شکوه ظاهری.



