ای بلند اختر خدایت عمر جاویدان دهاد

سعدی-قطعه شماره 52
ای بلند اختر خدایت عمر جاویدان دهاد
وآنچه پیروزی و بهروزی در آن است آن دهاد
جاودان نفس شریفت بنده ی فرمان حق
بعد از آن بر جمله ی فرماندهان فرمان دهاد
من بدانم دولت عقبی به نان دادن در است
تا عنان عمر در دست است دستت نان دهاد
داعیان اندر دعا گویند پیش خسروان
طاق ایوانت به رفعت بوسه بر کیوان دهاد
نعمتی را کز پی مرضات حق دریافتی
حق تعالی از نعیم آخرت تاوان دهاد
ای مبارک روز هر روزت به کام دوستان
دولت تو در ترقی باد و دشمن جان دهاد
معنی بیتهای شعر
ای بلند اختر خدایت عمر جاویدان دهاد / وآنچه پیروزی و بهروزی در آن است آن دهاد
ای بلندبخت، خداوند به تو عمر جاودان عطا کند و هرچه موجب پیروزی و خوشبختی است، نصیبت سازد.
جاودان نفس شریفت بنده ی فرمان حق / بعد از آن بر جمله ی فرماندهان فرمان دهاد
خداوند جان پاک و شریف تو را همواره فرمانبردار خود نگه دارد و پس از آن، تو را بر همه فرماندهان فرمانروا کند.
من بدانم دولت عقبی به نان دادن در است / تا عنان عمر در دست است دستت نان دهاد
من میدانم که سعادت آخرت از راه بخشش و ناندادن به نیازمندان به دست میآید؛ پس تا زمانی که اختیار عمر در دست توست، دستت بخشنده و نانرسان باشد.
داعیان اندر دعا گویند پیش خسروان / طاق ایوانت به رفعت بوسه بر کیوان دهاد
دعاگویان در حضور پادشاهان برایت دعا کنند که طاق ایوانت آنقدر بلند و باشکوه باشد که به آسمان برسد.
نعمتی را کز پی مرضات حق دریافتی / حق تعالی از نعیم آخرت تاوان دهاد
خداوند در برابر نعمتی که برای خشنودی او به دست آوردهای، از نعمتهای آخرت نیز پاداشی کامل به تو عطا کند.
ای مبارک روز هر روزت به کام دوستان / دولت تو در ترقی باد و دشمن جان دهاد
ای نیکبخت، هر روزت به کام دوستانت باشد؛ اقبال و دولتت همواره رو به پیشرفت باشد و دشمنانت نابود شوند.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی این قطعه، دعای خیر سعدی برای بزرگی بلندهمت و نیکوکار است؛ شاعر برای او عمر جاوید، پیروزی، بهروزی و فرمانروایی همراه با اطاعت از حق آرزو میکند و تأکید دارد که سعادت واقعی دنیا و آخرت در نان دادن و دستگیری از نیازمندان است. همچنین بخشندگی و نیکوکاری او را سبب رفعت مقام، جاودانگی نام و سربلندی در میان مردم و فرمانروایان میداند.



