دشمنت خود مباد و گر باشد

سعدی-قطعه شماره 168
دشمنت خود مباد و گر باشد
دیده بردوخته به تیر خدنگ
سر خصمت به گرز کوفته باد
بیروان اوفتاده در صف جنگ
خون و دندانش از دهن پرتاب
چون اناری که بشکنی به دو سنگ
معنی بیتهای شعر
دشمنت خود مباد و گر باشد / دیده بردوخته به تیر خدنگ
امیدوارم دشمنت هرگز وجود نداشته باشد؛ اما اگر دشمنی هست، چنان باشد که از ترس و درماندگی، چشم خود را به سوی تیرهای تیز دوخته باشد.
سر خصمت به گرز کوفته باد / بیروان اوفتاده در صف جنگ
سر دشمنت با گرز کوبیده و در میدان نبرد، بیجان بر زمین افتاده باشد.
خون و دندانش از دهن پرتاب / چون اناری که بشکنی به دو سنگ
خون و دندانهایش از دهان بیرون ریخته باشد؛ مانند اناری که آن را میان دو سنگ بشکنند.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی این قطعه، دعای سعدی برای نابودی و شکست دشمن است؛ بهگونهای که اگر دشمنی وجود داشته باشد، از تیر و گرز آسیب ببیند، در میدان جنگ بیجان بر زمین افتد و چنان مغلوب شود که خون و دندانش مانند دانههای انارِ شکسته از دهانش بیرون بریزد. این شعر با بهرهگیری از تصاویر خشن و حماسی، آرزوی پیروزی کامل بر دشمن و رهایی از گزند او را بیان میکند.



