خداوند کشور خطا میکند

سعدی-قطعه شماره 141
خداوند کشور خطا میکند
شب و روز ضایع به خمر و خمار
جهانبانی و تخت کیخسروی
مقامی بزرگ است کوچک مدار
که گر پای طفلی برآید به سنگ
خدای از تو پرسد به روز شمار
معنی بیتهای شعر
خداوند کشور خطا میکند / شب و روز ضایع به خمر و خمار
فرمانروای کشور نیز ممکن است خطا کند؛ پس نباید شب و روز خود را در شرابخواری و مستی تباه سازد.
جهانبانی و تخت کیخسروی / مقامی بزرگ است کوچک مدار
کشورداری و نشستن بر تخت پادشاهی کیخسرو جایگاهی بسیار بزرگ و مهم است؛ آن را کوچک و بیاهمیت مشمار.
که گر پای طفلی برآید به سنگ / خدای از تو پرسد به روز شمار
زیرا اگر پای کودکی بر اثر ستم یا بیتوجهی تو به سنگی آسیب ببیند، خداوند در روز حساب درباره آن از تو بازخواست خواهد کرد.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه، پادشاهی و کشورداری را مسئولیتی بزرگ و الهی میداند، نه وسیلهای برای خوشگذرانی و کامرانی. او فرمانروایی را که شب و روز در شراب و بیخبری میگذراند، نکوهش میکند و هشدار میدهد که بیتوجهی به امور مردم، خطایی بزرگ است. حتی اگر در اثر سهلانگاری حاکم، پای کودکی به سنگی برخورد کند، خداوند در روز حساب از او بازخواست خواهد کرد. پیام شعر، ضرورت عدالت، هوشیاری و پاسخگویی حاکمان در برابر کوچکترین رنجی است که بر مردم وارد میشود.



