بندگان را ز حد به در منواز

سعدی-قطعه شماره 134
بندگان را ز حد به در منواز
این سخن سهل تستری گوید
کآن که با خود برابرش کردی
بیم باشد که برتری جوید
معنی بیتهای شعر
بندگان را ز حد به در منواز / این سخن سهل تستری گوید
بندگان و زیردستانت را بیش از اندازه مورد لطف و نوازش قرار مده؛ این سخنی است که سهل تستری گفته است.
کآن که با خود برابرش کردی / بیم باشد که برتری جوید
زیرا کسی را که با خود برابر و همرتبه کنی، بیم آن میرود که در پی برتری یافتن بر تو باشد.
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه بر رعایت اندازه و اعتدال در بزرگداشت و نوازش زیردستان تأکید میکند. به باور او، اگر کسی بیش از حد مورد لطف قرار گیرد و با بزرگان برابر شمرده شود، ممکن است به جای قدردانی، در پی برتریجویی و تجاوز از حد خویش برآید. این سخن بازتابی از توجه سعدی به شناخت طبیعت انسان و ضرورت حفظ مرزهای اجتماعی است. پیام کلی شعر آن است که محبت و بخشش، هنگامی سودمند است که با تدبیر و اندازه همراه باشد.



