هر روز باد می‌برد از بوستان گلی

معنی بیت‌های شعر

هر روز باد می‌برد از بوستان گلی / مجروح می‌کند دل مسکین بلبلی

هر روز باد گلی را از بوستان می‌برد و دل بلبل بیچاره را زخمی و اندوهگین می‌کند.

مألوف را به صحبت ابنای روزگار / بر جور روزگار بباید تحملی

کسی که با مردم روزگار خو گرفته است، باید ستم‌ها و سختی‌های روزگار را تحمل کند.

کاین باز مرگ هر که سر از بیضه برکند / همچون کبوترش بدراند به چنگلی

زیرا مرگ، مانند باز شکاری، هر کس را که پا به عرصهٔ زندگی بگذارد، همچون کبوتر با چنگال خود می‌درد.

ای دوست دل منه که در این تنگنای خاک / ناممکن است عافیتی بی‌تزلزلی

ای دوست، در این جهان خاکی دل به آسایش و امنیت مبند؛ زیرا آسودگیِ بی‌دگرگونی و پایدار در آن ممکن نیست.

روییست ماه پیکر و موییست مشکبوی / هر لاله‌ای که می‌دمد از خاک و سنبلی

جهان ظاهری زیبا و فریبنده دارد؛ هر گل و سنبلی که از خاک می‌روید، جلوه‌ای دل‌انگیز و خوشبوست.

بالای خاک هیچ عمارت نکرده‌اند / کز وی به دیر زود نباشد تحولی

هیچ بنا و آبادانی‌ای بر روی خاک ساخته نشده که دیر یا زود دستخوش دگرگونی و ویرانی نشود.

مکروه طلعتیست جهان فریبناک / هر بامداد کرده به شوخی تجملی

این جهان فریبنده، چهره‌ای ناپسند و ناپایدار دارد؛ زیرا هر صبح از روی بازی و نیرنگ، آرایشی تازه به خود می‌گیرد.

دی بوستان خرم و صحرای لاله‌زار / وز بانگ مرغ در چمن افتاده غلغلی

تا همین دیروز بوستان شاداب و دشت پر از لاله بود و از آواز پرندگان در چمن غوغا برپا شده بود.

و امروز خارهای مغیلان کشیده تیغ / گویی که خود نبود درین بوستان گلی

اما امروز خارهای مغیلان تیغ برکشیده‌اند؛ گویی اصلاً در این بوستان گلی وجود نداشته است.

دنیا پلیست بر گذر راه آخرت / اهل تمیز خانه نگیرند بر پلی

دنیا پلی است که انسان از راه آن به آخرت می‌گذرد؛ خردمندان بر روی پل خانه و اقامتگاه دائمی نمی‌سازند.

سعدی گر آسمان به شکر پرورد تو را / چون می‌کشد به زهر ندارد تفضلی

ای سعدی، اگر آسمان گاهی تو را با شیرینی و نعمت پرورش دهد، هنگامی که با زهر و رنج نابودت می‌کند، لطف و بخششی در کار نیست.