گر سنگ همه لعلِ بدخشان بودی

سعدی-رباعی شماره 182
گر سنگ همه لعلِ بدخشان بودی
پس قیمت سنگ و لعل یکسان بودی
گر در همه چاهی آب حیوان بودی
دریافتنش بر همه آسان بودی
معنی بیتهای شعر
گر سنگ همه لعلِ بدخشان بودی / پس قیمت سنگ و لعل یکسان بودی
اگر همهٔ سنگها مانند لعل بدخشان گرانبها بودند، دیگر تفاوتی میان ارزش سنگ معمولی و لعل وجود نداشت.
گر در همه چاهی آب حیوان بودی / دریافتنش بر همه آسان بودی
اگر در هر چاهی آب حیات وجود داشت، یافتن و بهدستآوردن آن برای همه آسان میشد.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی ارزش گوهر و آب حیات را وابسته به کمیابی و دشواری دستیابی به آنها میداند. اگر همه سنگها لعل بدخشان بودند، دیگر لعل امتیاز و ارزش ویژهای نداشت و با سنگ معمولی یکسان میشد. همچنین اگر آب حیات در هر چاهی یافت میشد، یافتن و بهرهمندی از آن برای همگان آسان بود و اهمیت خود را از دست میداد. بنابراین ارزش بسیاری از نعمتها و فضیلتها از نایابی، دشواری دستیابی و تمایز آنها پدید میآید.



