ای بیتو فراخای جهان بر ما تنگ

سعدی-رباعی شماره 129
ای بیتو فراخای جهان بر ما تنگ
ما را به تو فخر است و تو را از ما ننگ
ما با تو به صلحیم و تو را با ما جنگ
آخر بنگویی که دل است این یا سنگ
معنی بیتهای شعر
ای بیتو فراخای جهان بر ما تنگ / ما را به تو فخر است و تو را از ما ننگ
ای کسی که بدون تو پهنهٔ جهان برای ما تنگ و بیارزش است، ما به داشتن تو افتخار میکنیم، اما تو از ما شرم و ننگ داری.
ما با تو به صلحیم و تو را با ما جنگ / آخر بنگویی که دل است این یا سنگ
ما با تو در صلح و آشتی هستیم، اما تو با ما سر جنگ داری؛ سرانجام بگو این دل توست یا سنگ که چنین بیرحم و ناسازگار است؟
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی از دوری و بیاعتنایی معشوق رنج میبرد و جهانِ گسترده را بدون او تنگ و بیمعنا میبیند. عاشق به وابستگی و دلباختگی خود میبالد، اما معشوق از این عشق رویگردان است و آن را مایه ننگ میداند. تقابلِ «صلح» عاشق و «جنگ» معشوق، نابرابری عاطفی و یکسویه بودن رابطه را آشکار میکند. در پایان، شاعر با لحنی گلایهآمیز میپرسد که آیا دل معشوق از سنگ است که در برابر این همه محبت هیچ نرمی و عاطفهای نشان نمیدهد.



