نه سام و نریمان و افراسیاب

سعدی-قطعه شماره 87
نه سام و نریمان و افراسیاب
نه کسری و دارا و جمشید ماند
تو هم دل مبند ای خداوند ملک
چو کس را ندانی که جاوید ماند
چو دور جوانی خلل میکند
به پایان پیری چه امید ماند
مقدمه و فضای کلی
این قطعه با یادآوری ناپایداری قدرت و شکوه دنیوی، از فرجام محتوم نامآوران و پادشاهان بزرگ سخن میگوید. سعدی در فضایی پندآموز و عبرتانگیز، مخاطب صاحبملک را از دلبستن به جاودانگی دنیا برحذر میدارد. پیام اصلی شعر، گذرا بودن زندگی و بیاعتباری جاه و مقام در برابر گذر زمان است.
معنی بیتهای شعر
نه سام و نریمان و افراسیاب / نه کسری و دارا و جمشید ماند
نه سام و نریمان و افراسیاب باقی ماندند و نه کسری و دارا و جمشید؛ حتی بزرگان و پادشاهان نامدار نیز از دنیا رفتند.
تو هم دل مبند ای خداوند ملک / چو کس را ندانی که جاوید ماند
ای فرمانروای سرزمین، تو نیز به ماندن و جاودانگی دل نبند، زیرا هیچکس را نمیتوان یافت که برای همیشه باقی مانده باشد.
چو دور جوانی خلل میکند / به پایان پیری چه امید ماند
وقتی دوران جوانی رو به سستی و تباهی میگذارد، در پایان کار و هنگام پیری دیگر چه امیدی به توان و نشاط باقی میماند؟



