گر جهان فتنه گیرد از چپ و راست

سعدی-قطعه شماره 75
گر جهان فتنه گیرد از چپ و راست
وآتش و صعقه پیش و پس باشد
تو پریشان نکردهای کس را
چه پریشانی ات ز کس باشد
خونیان را بود ز شحنه هراس
شبروان را غم از عسس باشد
راستی پیشه گیر و ایمن باش
که رهاننده ی تو بس باشد
مقدمه و فضای کلی
این قطعه از سعدی در فضایی آکنده از آشوب، فتنه و بیم از حوادث جهان شکل گرفته است. شاعر با لحنی پندآمیز یادآور میشود که انسانِ بیآزار نباید از آزار دیگران هراسی داشته باشد. پیام شعر بر آرامش وجدان، پرهیز از ستم و بیاعتنایی به آشفتگیهای بیرونی استوار است.
معنی بیتهای شعر
گر جهان فتنه گیرد از چپ و راست / وآتش و صعقه پیش و پس باشد
اگر جهان از هر سو گرفتار آشوب و فتنه شود و آتش و صاعقه از پیش و پس روی آورد،
تو پریشان نکردهای کس را / چه پریشانی ات ز کس باشد
تو که کسی را نیازرده و پریشان نکردهای، پس چرا از دیگران پریشان و نگران باشی؟
خونیان را بود ز شحنه هراس / شبروان را غم از عسس باشد
خونریزان از مأمور حکومت میترسند و دزدان شبرو از گزمه و نگهبان بیم دارند.
راستی پیشه گیر و ایمن باش / که رهاننده ی تو بس باشد
راستکردار باش و آسوده خاطر زندگی کن، زیرا همین راستی برای نجات تو کافی است.



