پسر نورسیده شاید بود

سعدی-قطعه شماره 53
پسر نورسیده شاید بود
که نود ساله چون پدر گردد
پیر فانی طمع مدار که باز
چارده ساله چون پسر گردد
سبزه گر احتمال آن دارد
که ز خردی بزرگتر گردد
غله چون زرد شد امید نماند
که دگر باره سبز برگردد
معنی بیتهای شعر
پسر نورسیده شاید بود / که نود ساله چون پدر گردد
ممکن است پسری تازهمتولدشده روزی به نودسالگی برسد و مانند پدر پیر شود.
پیر فانی طمع مدار که باز / چارده ساله چون پسر گردد
ای پیر فانی، امید نداشته باش که دوباره مانند پسری چهاردهساله جوان شوی.
سبزه گر احتمال آن دارد / که ز خردی بزرگتر گردد
سبزه ممکن است از حالت کوچکی و خردی بیرون بیاید و رشد کند و بزرگتر شود.
غله چون زرد شد امید نماند / که دگر باره سبز برگردد
وقتی غله زرد و رسیده شد، دیگر امیدی نیست که دوباره سبز و جوان شود.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر این است که گذر زمان و پیری بازگشتپذیر نیست و انسان نباید امید داشته باشد که سالخوردگی دوباره به جوانی تبدیل شود؛ همانگونه که هرچند سبزه میتواند رشد کند و بزرگتر شود، غلهای که زرد و رسیده شد دیگر به حالت سبز بازنمیگردد. سعدی با این تمثیل بر فانیبودن عمر و ضرورت قدرشناسی از فرصت جوانی تأکید میکند.



