آشفتن چشمهای مستت

سعدی-قطعه شماره 29
آشفتن چشمهای مستت
دود دل یار مهربان است
وین طرفه که درد چشم او را
خونابه ز چشم ما روان است
دو فتنه به یک قرینه برخاست
پیداست که آخرالزمان است
مقدمه و فضای کلی
این قطعه فضایی عاشقانه و سرشار از سوز و دلدادگی دارد. سعدی با تصویرسازی از چشمهای مست معشوق و خونابهٔ چشم عاشق، پیوند میان شور عشق و رنج دل را نشان میدهد. در این شعر، آشفتگی و درد یار و عاشق در آینهٔ نگاهی مشترک به یکدیگر بازتاب مییابد.
معنی بیتهای شعر
آشفتن چشمهای مستت / دود دل یار مهربان است
آشفته و پریشان کردن چشمهای مست تو، نتیجه و نشانهی سوختن دل یار مهربان است.
وین طرفه که درد چشم او را / خونابه ز چشم ما روان است
شگفتا که برای درد چشم او، از چشم ما خونابه جاری میشود؛ یعنی رنج او چنان بر ما اثر گذاشته که گویی ما درد میکشیم.
دو فتنه به یک قرینه برخاست / پیداست که آخرالزمان است
دو آشوب و فتنه از یک نشانه و به یک علت پدید آمده است؛ پس آشکار است که زمانه به نهایت آشفتگی و تباهی رسیده است.



