از تن چو برفت جان پاک من و تو


خیام-رباعی شماره 151
از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
وآنگاه برای خشتِ گورِ دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
معنی بیتهای شعر
از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
وآنگاه برای خشتِ گورِ دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
هنگامی که جان پاک من و تو از بدنمان بیرون رود، دو خشت بر گور و جای دفن ما میگذارند؛ سپس خاک بدن ما را در قالبی میریزند و از آن برای ساختن خشتِ گورِ دیگران استفاده میکنند.
تفسیر کلی
این رباعی با نگاهی تأملبرانگیز به مرگ و سرنوشت جسم انسان میپردازد و یادآور میشود که پس از رفتن جان، بدن آدمی جز خاکی بیتمایز نخواهد بود. تصویر «خشتِ گور» و بازگشت خاک انسان به کالبد دیگران، چرخهٔ پیوستهٔ فنا و دگرگونی در جهان مادی را نشان میدهد. خیام با این بیان، تفاوتهای ظاهری و دنیوی میان انسانها را در برابر حقیقت مرگ ناچیز میشمارد. لحن شعر اندوهناک اما واقعگرایانه است و خواننده را به اندیشیدن دربارهٔ ناپایداری زندگی و بیاعتباری دلبستگیهای مادی فرا میخواند.



