سال‌ها پیروی مذهب رندان کردم-همراه با معنی و تفسیر

سال‌ها پیروی مذهب رندان کردم

حافظ-غزل شماره 319

سال‌ها پیروی مذهب رندان کردم

تا به فتویّ خرد حرص به زندان کردم

من به سرمنزل عنقا نه به خود بردم راه

قطع این مرحله با مرغ سلیمان کردم

سایه‌ای بر دل ریشم فکن ای گنج روان

که من این خانه به سودای تو ویران کردم

توبه کردم که نبوسم لب ساقی و کنون

می‌گزم لب که چرا گوش به نادان کردم

در خلاف آمد عادت بطلب کام که من

کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم

نقش مستوری و مستی نه به دست من و توست

آنچه سلطان ازل گفت بکن آن کردم

دارم از لطف ازل جنت فردوس طمع

گر چه دربانی میخانه فراوان کردم

این که پیرانه سرم صحبت یوسف بنواخت

اجر صبری ست که در کلبه ی احزان کردم

صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ

هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم

گر به دیوان غزل صدرنشینم چه عجب

سالها بندگی صاحب دیوان کردم

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. سال‌ها پیروی مذهب رندان کردم / تا به فتویّ خرد حرص به زندان کردم:
حافظ در این بیت به این موضوع اشاره می‌کند که سال‌ها از روش و مسلک رندان (اهل عشق و مستی) پیروی کرده و در نهایت، به فرمان عقل، حرص و آز را در وجود خود زندانی کرده است. این بیت نشان‌دهنده‌ی کشمکش بین عقل و عشق است.

۲. من به سرمنزل عنقا نه به خود بردم راه / قطع این مرحله با مرغ سلیمان کردم:
عنقا پرنده‌ای افسانه‌ای است که رسیدن به آن غیرممکن است. حافظ می‌گوید که او به تنهایی نتوانسته به این مقصود برسد، بلکه با کمک مرغ سلیمان (نماد حکمت و دانایی) این راه را پیموده است.

۳. سایه‌ای بر دل ریشم فکن ای گنج روان / که من این خانه به سودای تو ویران کردم:
حافظ از معشوق خود می‌خواهد که سایه‌ای از لطف خود بر دلش بیندازد، چرا که او به خاطر عشق و سودای معشوق، خانه‌ی وجود خود را ویران کرده است. این بیت نشان‌دهنده‌ی فداکاری و ایثار در راه عشق است.

۴. توبه کردم که نبوسم لب ساقی و کنون / می‌گزم لب که چرا گوش به نادان کردم:
حافظ در این بیت به توبه‌ی خود از بوسیدن لب ساقی (نماد می و مستی) اشاره می‌کند، اما اکنون از این توبه پشیمان شده و می‌پرسد چرا به سخنان نادانان گوش داده است.

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۵. در خلاف آمد عادت بطلب کام که من / کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم:
حافظ می‌گوید که برخلاف عادت معمول، او از زلف پریشان معشوق (نماد بی‌نظمی و آشفتگی) آرامش و جمعیت خاطر به دست آورده است. این بیت نشان‌دهنده‌ی پارادوکس عشق است.

۶. نقش مستوری و مستی نه به دست من و توست / آنچه سلطان ازل گفت بکن آن کردم:
حافظ در این بیت به این موضوع اشاره می‌کند که مستوری و مستی (حالات عرفانی) به دست انسان نیست، بلکه آنچه را که سلطان ازل (خداوند) مقرر کرده، انجام داده است.

۷. دارم از لطف ازل جنت فردوس طمع / گر چه دربانی میخانه فراوان کردم:
حافظ می‌گوید که با وجود آنکه سال‌ها دربان میخانه (نماد عشق و مستی) بوده، اما هنوز به لطف خداوند امیدوار است و طمع بهشت فردوس را دارد.

۸. این که پیرانه سرم صحبت یوسف بنواخت / اجر صبری ست که در کلبه ی احزان کردم:
حافظ اشاره می‌کند که صحبت یوسف (نماد زیبایی و جمال) در پیری، پاداش صبری است که در کلبه‌ی غم و اندوه کشیده است.

۹. صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ / هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم:
حافظ در این بیت می‌گوید که همه‌ی اعمال و موفقیت‌های او از برکت قرآن بوده است. این بیت نشان‌دهنده‌ی ایمان و اعتقاد عمیق حافظ به قرآن است.

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.