دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم-همراه با معنی و تفسیر

دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم

حافظ-غزل شماره 320

دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم

نقشی به یاد خطّ تو بر آب می‌زدم

ابروی یار در نظر و خرقه سوخته

جامی به یاد گوشه ی محراب می‌زدم

هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست

بازش ز طرّه ی تو به مضراب می‌زدم

روی نگار در نظرم جلوه می‌نمود

وز دور بوسه بر رخ مهتاب می‌زدم

چشمم به روی ساقی و گوشم به قول چنگ

فالی به چشم و گوش در این باب می‌زدم

نقش خیال روی تو تا وقت صبحدم

بر کارگاه دیده ی بی‌خواب می‌زدم

ساقی به صوت این غزلم کاسه می‌گرفت

می‌گفتم این سرود و می ناب می‌زدم

خوش بود وقت حافظ و فال مراد و کام

بر نام عمر و دولت احباب می‌زدم

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم / نقشی به یاد خطّ تو بر آب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که دیشب به سیل اشک راه خواب می‌زد و نقشی به یاد خط تو (معشوق) بر آب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۲. ابروی یار در نظر و خرقه سوخته / جامی به یاد گوشه ی محراب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که ابروی یار (معشوق) در نظرش بود و خرقه‌ی سوخته داشت، و جامی به یاد گوشه‌ی محراب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۳. هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست / بازش ز طرّه ی تو به مضراب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که هر مرغ فکری که از سر شاخ سخن بجست، آن را با طره‌ی تو (معشوق) به مضراب (نواختن) می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۴. روی نگار در نظرم جلوه می‌نمود / وز دور بوسه بر رخ مهتاب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که روی نگار (معشوق) در نظرش جلوه می‌نمود و از دور بوسه بر رخ مهتاب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۵. چشمم به روی ساقی و گوشم به قول چنگ / فالی به چشم و گوش در این باب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که چشمش به روی ساقی و گوشش به قول چنگ بود، و فالی به چشم و گوش در این باب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۶. نقش خیال روی تو تا وقت صبحدم / بر کارگاه دیده ی بی‌خواب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که نقش خیال روی تو (معشوق) را تا صبح بر کارگاه دیده‌ی بی‌خواب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۷. ساقی به صوت این غزلم کاسه می‌گرفت / می‌گفتم این سرود و می ناب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که ساقی به صوت این غزل او کاسه می‌گرفت و او این سرود و می ناب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۸. خوش بود وقت حافظ و فال مراد و کام / بر نام عمر و دولت احباب می‌زدم:
حافظ می‌گوید که وقت او خوش بود و فال مراد و کام بر نام عمر و دولت احباب می‌زد. این بیت نشان‌دهنده‌ی شادی و نشاط اوست.

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.