کتاب از دست دادن سست رایی ست

سعدی-مثنوی شماره 39
کتاب از دست دادن سست رایی ست
که اغلب خوی مردم بی وفایی ست
گرو بستان نه پایندان و سوگند
که پایندان نباشد همچو پابند
معنی بیتهای شعر
کتاب از دست دادن سست رایی ست / که اغلب خوی مردم بی وفایی ست
از دست دادن کتاب و دانش، نتیجهٔ سستی رأی و اندیشه است؛ زیرا بیشتر مردم خصلت بیوفایی دارند.
گرو بستان نه پایندان و سوگند / که پایندان نباشد همچو پابند
به جای گرفتن ضامن و سوگند، گرو بگیر؛ زیرا ضامن مانند بند و زنجیر، مانع خیانت و بازگشتناپذیری نیست.
تفسیر کلی
سعدی در این ابیات، بیاعتنایی به کتاب و دانش را نشانهای از سستی اندیشه و کمخردی میداند. او با اشاره به بیوفایی مردم، هشدار میدهد که نباید به وعدهها و تعهدهای ظاهری آنان دل بست. در نگاه شاعر، گرو گرفتن مال نیز تضمینی استوار نیست و ضامن نمیتواند جای پابند و وثیقهای مطمئن را بگیرد. پیام کلی شعر، دعوت به دوراندیشی، احتیاط در اعتماد به دیگران و ارزش نهادن به کتاب و خرد است.



