به راه راست توانی رسید در مقصود

سعدی-قطعه شماره 17
به راه راست توانی رسید در مقصود
تو راست باش که هر دولتی که هست تو راست
تو چوب راست بر آتش دریغ میداری
کجا به آتش دوزخ برند مردم راست
معنی بیتهای شعر
به راه راست توانی رسید در مقصود / تو راست باش که هر دولتی که هست تو راست
اگر راستکردار باشی، میتوانی در راه درست به هدف خود برسی؛ زیرا هر سعادت و دولتی که وجود دارد، از راستی سرچشمه میگیرد.
تو چوب راست بر آتش دریغ میداری / کجا به آتش دوزخ برند مردم راست
تو حتی چوب راست را از سوختن در آتش دریغ میکنی؛ پس چگونه ممکن است مردمان راستکردار را به آتش دوزخ ببرند؟
تفسیر کلی
سعدی در این قطعه، راستگویی و درستکرداری را راه رسیدن به هدف و برخورداری از سعادت میداند. او با بازی زبانی میان «راه راست» و «راست بودن»، نشان میدهد که کامیابی حقیقی از صداقت و پاکی رفتار سرچشمه میگیرد. شاعر با اشارهای طنزآمیز به دریغکردن چوب راست از آتش، بیمعناییِ ترس از دوزخ برای انسان راستکار را برجسته میکند. پیام کلی شعر این است که راستی هم در دنیا موجب عزت و دولت است و هم در آخرت مایه رهایی.



