نگر تا نبینی ز ظلم شهی

سعدی-قطعه شماره 119
نگر تا نبینی ز ظلم شهی
که از ظلم او سینهها چاک بود
ازیرا که دیدیم کز بد بتر
بسی اندر این عالم خاک بود
چو شد روز آمد شب تیره رنگ
چو جمشید بگذشت ضحاک بود
معنی بیتهای شعر
نگر تا نبینی ز ظلم شهی / که از ظلم او سینهها چاک بود
مراقب باش تا گرفتار ستم پادشاهی نشوی؛ زیرا از ظلم او دلها و سینههای مردم شکافته و آزرده میشود.
ازیرا که دیدیم کز بد بتر / بسی اندر این عالم خاک بود
زیرا ما بسیار دیدهایم که در این جهان خاکی، چیزهایی از بد نیز بدتر وجود داشته است.
چو شد روز آمد شب تیره رنگ / چو جمشید بگذشت ضحاک بود
وقتی روز به پایان رسید، شب تاریک فرا رسید؛ همانگونه که پس از دوران جمشید، دوران ضحاک پدید آمد.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر، هشدار درباره پیامدهای ظلم و ستم حاکمان و ناپایداری قدرت و شکوه دنیوی است؛ زیرا ستمگر سرانجام گرفتار زوال میشود و روزگار همواره در حال دگرگونی است، چنانکه پس از روز، شب میآید و پس از جمشیدِ دادگر، ضحاکِ ستمگر بر تخت مینشیند. سعدی با اشاره به این دگرگونیها یادآوری میکند که هیچ قدرت و موقعیتی پایدار نیست و ستمگران نباید از سرنوشت گذشتگان عبرت بگیرند.



