یاری آنست که زهر از قبلش نوش کنی

معنی بیت‌های شعر

یاری آنست که زهر از قبلش نوش کنی
نه چو رنجی رسدت یار فراموش کنی

دوستی واقعی آن است که به خاطر دوست، حتی زهر را با میل بنوشی و اگر از او رنجی به تو رسید، او را فراموش نکنی.

هاون از یار جفا بیند و تسلیم شود
تو چه یاری که چو دیگ از غم دل جوش کنی

هاون از دست یار ضربه و جفا می‌بیند و تسلیم است؛ اما تو چه یاری هستی که بر اثر اندوه، مانند دیگ به جوش می‌آیی و بی‌تاب می‌شوی؟

علم از دوش بنه ور عسلی فرماید
شرط آزادگی آنست که بر دوش کنی

اگر یار فرمان دهد، باید آنچه را بر دوش داری فروگذاری و خواستهٔ او را بر عهده بگیری؛ زیرا شرط آزادگی آن است که بار فرمان دوست را با جان و دل بر دوش بکشی.

راه دانا دگر و مذهب عاشق دگرست
ای خردمند که عیب من مدهوش کنی

راه و روش خردمندان با شیوه و آیین عاشقان تفاوت دارد؛ پس ای خردمند، مرا که از عشق بی‌خود و مدهوشم، سرزنش مکن.

شاهد آنوقت بیاید که تو حاضر گردی
مطرب آنگاه بگوید که تو خاموش کنی

معشوق هنگامی پدیدار می‌شود که تو آماده و حاضر باشی، و نوازنده زمانی آواز سر می‌دهد که تو خاموش شوی.

سر تشنیع نداری طلب یار مکن
مگست نیش زند چون طلب نوش کنی

اگر توان شنیدن سرزنش و ملامت را نداری، در پی یار مباش؛ زیرا ممکن است هنگام طلب شیرینی، با نیش و آزار او روبه‌رو شوی.

پای در سلسله باید که همان لذت عشق
در ت باشد که گرش دست در آغوش کنی

برای چشیدن لذت عشق باید پای در زنجیر عشق نهاده باشی؛ زیرا تنها در این صورت است که اگر معشوق را در آغوش بگیری، از عشق او لذت واقعی می‌بری.

مرد باید که نظر بر ملخ و مور کند
آن تأمل که تو در زلف و بناگوش کنی

مرد باید همان اندازه که تو در زلف و کنار گوش یار دقت و تأمل می‌کنی، در دیدن و اندیشیدن به مور و ملخ نیز با دقت بنگرد.

تا چه شکلی تو در آیینه همان خواهی دید
شاهد آیینهٔ تست ار نظر هوش کنی

هر تصویری که در آینه می‌بینی، بازتاب چهره و حالت خود توست؛ اگر با هوشیاری بنگری، درمی‌یابی که آینهٔ حقیقی، خود تو هستی.

سخن معرفت از حلقهٔ درویشان پرس
سعدیا شاید ازین حلقه که در گوش کنی

سخن معرفت و حقیقت را از جمع درویشان و عارفان بپرس؛ ای سعدی، شاید از این سخنان بهره‌ای ببری و آن‌ها را همچون حلقه‌ای در گوش خود قرار دهی.

«