ای به دیدار تو روشن چشم عالم بین من

معنی بیت‌های شعر

ای به دیدار تو روشن چشم عالم بین من / آخرت رحمی نیاید بر دل مسکین من

ای کسی که دیدارت چشم بینای من را روشن می‌کند، آیا سرانجام به دل بیچاره و درمانده‌ام رحم نخواهی کرد؟

سوزناک افتاده چون پروانه‌ام در پای تو / خود نمی‌سوزد دلت چون شمع بر بالین من

من مانند پروانه‌ای سوخته و بی‌قرار در پای تو افتاده‌ام؛ آیا دل تو همچون شمعی که بر بالین من باشد، از حال من نمی‌سوزد؟

تا تو را دیدم که داری سنبله بر آفتاب / آسمان حیران بماند از اشک چون پروین من

از آن هنگام که تو را دیدم و گیسوی خوشه‌مانندت را بر چهره‌ی درخشان همچون آفتابت مشاهده کردم، آسمان از اشک‌های فراوان من که چون ستارگان پروین است، حیران ماند.

گر بهار و لاله و نسرین نروید گو مروی / پرده بردار ای بهار و لاله و نسرین من

اگر در جهان بهار و گل لاله و نسرین نروید، باکی نیست؛ زیرا تو خود بهار و لاله و نسرین منی، پس چهره‌ات را آشکار کن.

گر به رعنایی برون آیی دریغا صبر و هوش / ور به شوخی درخرامی وای عقل و دین من

اگر با ناز و زیبایی بیرون بیایی، افسوس که صبر و هوش از من می‌رود؛ و اگر با عشوه و شوخی گام برداری، وای بر عقل و دین من که یکسره از دست می‌رود.

خار تا کی لاله‌ای در باغ امیدم نشان / زخم تا کی مرهمی بر جان دردآگین من

تا کی در باغ امید من به جای گل، خار می‌کاری؟ تا کی بر جان رنجور من زخم می‌زنی و سپس مرهمی بر آن می‌گذاری؟

نه امید از دوستان دارم نه بیم از دشمنان / تا قلندروار شد در کوی عشق آیین من

از وقتی که در راه عشق، شیوه‌ای آزاد و بی‌تعلّق مانند قلندران در پیش گرفته‌ام، نه به دوستان امیدی دارم و نه از دشمنان هراسی.

از ترش رویی دشمن وز جواب تلخ دوست / کم نگردد شورش طبع سخن شیرین من

اخم و بدرویی دشمن و پاسخ تلخ دوست، از شور و جوشش طبع من و سخنان شیرینم نمی‌کاهد.

خلق را بر ناله من رحمت آمد چند بار / خود نگویی چند نالد سعدی مسکین من

مردم چندین بار بر ناله و زاری من رحم کردند؛ تو خود بگو که سعدی بیچاره تا چه اندازه باید ناله کند؟