هر گه که نظر بر گل رویت فکنم

سعدی-رباعی شماره 143
هر گه که نظر بر گل رویت فکنم
خواهم که چو نرگس مژه بر هم نزنم
ور بیتو میان ارغوان و سمنم
بنشینم و چون بنفشه سر برنکنم
معنی بیتهای شعر
هر گه که نظر بر گل رویت فکنم / خواهم که چو نرگس مژه بر هم نزنم
هرگاه به چهرهٔ زیبای تو نگاه کنم، آرزو دارم مانند نرگس پلک بر هم نزنم تا لحظهای از دیدنت غافل نشوم.
ور بیتو میان ارغوان و سمنم / بنشینم و چون بنفشه سر برنکنم
و اگر بیتو در میان گلهای ارغوان و یاسمن باشم، مینشینم و مانند بنفشه سر از زمین بلند نمیکنم؛ زیرا بدون تو هیچ شادی و آرامشی ندارم.
تفسیر کلی
شاعر در این رباعی شدت شیفتگی خود را به معشوق بیان میکند و میگوید با دیدن چهرهٔ او چنان مجذوب میشود که نمیخواهد حتی لحظهای چشم از وی بردارد. تشبیه چشم به نرگس، زیبایی و خیرهماندن عاشق را برجسته میسازد. در مقابل، دوری از معشوق—even در میان گلهای زیبا و خوشبو—برای شاعر بیارزش و اندوهبار است. تصویر بنفشه که سر برنمیکشد، نماد فروتنی، سوگ و کنارهگیری عاشق در غیاب محبوب است.



