چه خواهند از جان هم این دو قوچ

ایرج میرزا – مثنوی شماره 28
دو قوچ جنگی
چه خواهند از جان هم این دو قوچ
که جنگیده با هم سر هیچ و پوچ
چرا تشنه ی خون هم گشته اند
نه میراث بَر ، نه پدر کُشته اند
نه این خورده آن دیگری را علف
نه آن کرده آبشخور این تلف
جهان صلح بود و صفا سر به سر
نبود ار دو بر هم زنِ بَد سِیَر
معنی بیتهای شعر
چه خواهند از جان هم این دو قوچ / که جنگیده با هم سر هیچ و پوچ
این دو قوچ از جان یکدیگر چه میخواهند که بر سر هیچ و موضوعی بیارزش با هم میجنگند؟
چرا تشنهی خون هم گشتهاند / نه میراثبَر، نه پدرکُشتهاند
چرا این دو قوچ تشنهی خون یکدیگر شدهاند؟ نه بر سر میراثی با هم اختلاف دارند و نه یکی پدر دیگری را کشته است.
نه این خورده آن دیگری را علف / نه آن کرده آبشخور این تلف
نه یکی علف دیگری را خورده است و نه آن یکی آبشخور این را از بین برده یا نابود کرده است.
جهان صلح بود و صفا سر به سر / نبود ار دو بر همزنِ بدسِیَر
اگر آشوبگران بدرفتاری نبودند که میان آن دو دشمنی بیندازند، سراسر جهان پر از صلح و صفا میشد.
تفسیر کلی
شاعر در این مثنوی کوتاه، نزاع بیدلیل دو قوچ را نمادی از درگیریهای پوچ و بیحاصل انسانها میداند. دو قوچ هیچ دشمنی واقعی با یکدیگر ندارند، اما بر اثر خشم و تحریک، به خونخواهی از هم برخاستهاند. اشاره به «برهمزنِ بدسیر» نشان میدهد که گاه فتنهگران و بدخواهان، صلح و صفا را بر هم میزنند و دیگران را به دشمنی میکشانند. پیام شعر دعوت به خردورزی، پرهیز از نزاع بیهوده و شناخت عاملان پنهان اختلاف است.



