ورود / عضویت



کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد همراه با معنی و تفسیر

کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد — (همراه با معنی و تفسیر)

کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد



پروین اعتصامی – قصیده شماره 22

چند پند

کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد

سیاه روزی و بدنامی اختیار نکرد

خوش آنکه از گل مسموم باغ دهر رمید

برفق گر نظری کرد، جز به خار نکرد

به تیه فقر، از آن روی گشت دل حیران

که هیچگه شتر آز را مهار نکرد

نداشت دیده ی تحقیق، مردمی کز دور

بدید خیمه ی اهریمن و فرار نکرد

شکار کرده بسی در دل شب، این صیاد

مگو که روز گذشت و مرا شکار نکرد

سپهر پیر بسی رشته ی محبت و انس

گرفت و بست به هم، لیک استوار نکرد

مشو چو وقت، که یک لحظه پایدار نماند

مشو چو دهر، که یک عهد پایدار نکرد

برو ز مورچه آموز بردباری و سعی

که کار کرد و شکایت ز روزگار نکرد

غبار گشت ز باد غرور، خرمن دل

چنین معامله را باد با غبار نکرد

سفینه ای که در آن فتنه بود کشتیبان

برفت روز و شب و ره سوی کنار نکرد

مباف جامه ی روی و ریا، که جز ابلیس

کس این دو رشته ی پوسیده پود و تار نکرد

کسی ز طعنه ی پیکان روزگار رهید

که گاه حمله ی او، سستی آشکار نکرد

طبیب دهر، بسی دردمند داشت ولیک

طبیب وار سوی هیچ یک گذار نکرد

چرا وجود منزه به تیرگی پیوست

چرا محافظت پنبه از شرار نکرد

ز خواب جهل، بس امسال ها که پار شدند

خوش آنکه بیهده، امسال خویش پار نکرد

روا مدار پس از مدت تو گفته شود

که دیر ماند فلانی و هیچ کار نکرد

معنی بیت‌های شعر

کسی که بر سر نرد جهان قمار نکرد / سیاه روزی و بدنامی اختیار نکرد

کسی که در بازی فریبندهٔ دنیا قمار نکرد، گرفتار بدبختی و بدنامی نشد.

خوش آنکه از گل مسموم باغ دهر رمید / برفق گر نظری کرد، جز به خار نکرد

خوشا به حال کسی که از گل زهرآگین دنیا دوری کرد و اگر با نرمی و مهربانی به آن نگریست، جز خار و رنج چیزی در آن ندید.

به تیه فقر، از آن روی گشت دل حیران / که هیچگه شتر آز را مهار نکرد

دل او در بیابان فقر سرگردان شد، زیرا هرگز شتر آز و طمع را مهار نکرده بود.

نداشت دیده ی تحقیق، مردمی کز دور / بدید خیمه ی اهریمن و فرار نکرد

کسی که از دور خیمهٔ شیطان را دید و از آن نگریخت، دیدهٔ بصیرت و شناخت درست نداشت.

شکار کرده بسی در دل شب، این صیاد / مگو که روز گذشت و مرا شکار نکرد

این شکارچی روزگار، بسیاری را در تاریکی شب گرفتار کرده است؛ پس مگو که روزگار گذشت و مرا گرفتار نکرد.

سپهر پیر بسی رشته ی محبت و انس / گرفت و بست به هم، لیک استوار نکرد

آسمان پیر بارها رشته‌های محبت و دوستی را به هم پیوست، اما آن‌ها را استوار و پایدار نکرد.

مشو چو وقت، که یک لحظه پایدار نماند / مشو چو دهر، که یک عهد پایدار نکرد

مانند زمانه مباش که حتی یک لحظه پایدار نمی‌ماند، و مانند روزگار مباش که به هیچ پیمانی وفادار نمانده است.

برو ز مورچه آموز بردباری و سعی / که کار کرد و شکایت ز روزگار نکرد

از مورچه شکیبایی و کوشش را بیاموز؛ زیرا کار می‌کند و از روزگار شکایت ندارد.

غبار گشت ز باد غرور، خرمن دل / چنین معامله را باد با غبار نکرد

باد غرور، خرمن دل را به غبار تبدیل کرد؛ حتی باد نیز با غبار چنین رفتاری نکرده است.

سفینه ای که در آن فتنه بود کشتیبان / برفت روز و شب و ره سوی کنار نکرد

کشتی‌ای که فتنه و آشوب ناخدای آن بود، شب و روز حرکت کرد اما هرگز به سوی ساحل و نجات راه نیافت.

مباف جامه ی روی و ریا، که جز ابلیس / کس این دو رشته ی پوسیده پود و تار نکرد

لباس تظاهر و ریا بر تن مکن، زیرا جز شیطان کسی این دو رشتهٔ پوسیده را برای تار و پود زندگی خود به کار نبرده است.

کسی ز طعنه ی پیکان روزگار رهید / که گاه حمله ی او، سستی آشکار نکرد

از زخم و سرزنش تیرهای روزگار تنها کسی رهایی یافت که هنگام حملهٔ آن، ضعف و سستی از خود نشان نداد.

طبیب دهر، بسی دردمند داشت ولیک / طبیب وار سوی هیچ یک گذار نکرد

روزگار بیماران و رنج‌دیدگان بسیاری داشت، اما مانند پزشکی به سراغ هیچ‌یک از آنان نرفت و درمانشان نکرد.

چرا وجود منزه به تیرگی پیوست / چرا محافظت پنبه از شرار نکرد

چرا وجود پاک به تیرگی و آلودگی پیوست؟ چرا پنبه از جرقه و آتش محافظت نکرد و خود را از سوختن نرهاند؟

ز خواب جهل، بس امسال ها که پار شدند / خوش آنکه بیهده، امسال خویش پار نکرد

سال‌های بسیاری بر اثر خواب غفلت و نادانی گذشت؛ خوشا کسی که امسال خود را بیهوده به سالی از دست‌رفته تبدیل نکرد.

روا مدار پس از مدت تو گفته شود / که دیر ماند فلانی و هیچ کار نکرد

روا مدار که پس از پایان عمرت بگویند: فلانی مدت زیادی زندگی کرد، اما هیچ کار سودمند و شایسته‌ای انجام نداد.

پیام و مفهوم اصلی

پیام اصلی شعر، دعوت انسان به دوری از دلبستگی‌های فریبنده و ناپایدار دنیا، مهار آز و طمع، و برخورداری از بصیرت و دوراندیشی است. شاعر می‌گوید کسی که در قمار زندگی وارد نشود، فریب لذت‌های مسموم دنیا را نخورد، شتر آز را مهار کند و با دید حقیقت‌بینانه خطر گمراهی و بدنامی را بشناسد، از فقر معنوی و بدبختی در امان خواهد ماند.

‫«این مطلب با پشتیبانی هوش مصنوعی آماده و پس از ویرایش اعضای تحریریه، در سایت درج شده است.»

دیدگاهتان را بنویسید

😊
🌸🌹🌺🌻🌷🌼💐🥀😒😡😠😤😊😂❤️👍🔥🎉😍🤔😢🙏😎🥳😅🤗😴🤩😭😱💔✨💯👏🙌💪🌟💖💙💚🧡💜🤍🖤