خون دار اگرچه دشمن خرد است زینهار

سعدی-قطعه شماره 56
خون دار اگرچه دشمن خرد است زینهار
مهمل رها مکن که زمانش بپرورد
تا کعب کودکی بود آغاز چشمه سار
چون پیشتر رود ز سر مرد بگذرد
معنی بیتهای شعر
خون دار اگرچه دشمن خرد است زینهار / مهمل رها مکن که زمانش بپرورد
خونخواهی، هرچند دشمن خرد و اندیشه است، از آن برحذر باش و آن را بیاهمیت رها نکن؛ زیرا گذشت زمان آن را پرورش میدهد و بزرگتر میکند.
تا کعب کودکی بود آغاز چشمه سار / چون پیشتر رود ز سر مرد بگذرد
آب چشمه در آغاز تا قوزک پای کودک است، اما اگر پیشتر و بیشتر شود، از سر مرد نیز خواهد گذشت؛ یعنی هر امر کوچکی اگر مهار نشود، بهتدریج چنان بزرگ میشود که از توان آدمی فراتر میرود.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر این است که کینه، دشمنی و اختلاف—even اگر در آغاز کوچک و بیاهمیت به نظر برسد و با خرد سازگار نباشد—نباید نادیده گرفته شود؛ زیرا گذشت زمان آن را پرورش میدهد و مانند آب چشمهای که ابتدا تا قوزک پا میرسد، اگر پیشروی کند سرِ انسان را نیز فراخواهد گرفت. بنابراین باید مشکلات و دشمنیها را از همان آغاز با دوراندیشی و تدبیر برطرف کرد.



