مرا تو جان عزیزی و یار محترمی

معنی بیت‌های شعر

مرا تو جان عزیزی و یار محترمی / به هر چه حکم کنی بر وجود من حکمی

تو برای من جانی عزیز و یاری گرامی هستی؛ هر فرمانی که درباره‌ی من بدهی، بر وجودم لازم‌الاجراست.

غمت مباد و گزندت مباد و درد مباد / که مونس دل و آرام جان و دفع غمی

امیدوارم هرگز اندوه، آسیب و دردی به تو نرسد؛ زیرا تو همدم دل، آرامش جان و برطرف‌کننده‌ی غم منی.

هزار تندی و سختی بکن که سهل بود / جفای مثل تو بردن که سابق کرمی

اگر هزاران تندی و سختی در حق من روا داری، تحملش آسان است؛ زیرا تحمل جفای کسی مانند تو که همیشه اهل بخشش و بزرگواری بوده‌ای، دشوار نیست.

ندانم از سر و پایت کدام خوبتر است / چه جای فرق که زیبا ز فرق تا قدمی

نمی‌دانم سر و پای تو کدام‌یک زیباتر است؛ اصلاً جایی برای مقایسه نیست، زیرا از سر تا پا زیبا و دلربایی.

اگر هزار الم دارم از تو بر دل ریش / هنوز مرهم ریشی و داروی المی

اگرچه از تو هزار درد و رنج بر دل زخمی من وارد شده است، باز هم خودت مرهم زخم و درمان درد منی.

چنین که می‌گذری کافر و مسلمان را / نگه به توست که هم قبله‌ای و هم صنمی

وقتی چنین دلربا و فریبنده از برابر مردم می‌گذری، هم کافر و هم مسلمان چشم به تو دارند؛ زیرا برای یکی قبله‌ای و برای دیگری بتی محبوب.

چنین جمال نشاید که هر نظر بیند / مگر که نام خدا گرد خویشتن بدمی

چنین زیبایی شایسته نیست که هر چشمی آن را ببیند؛ مگر آنکه برای در امان ماندن از چشم‌زخم، نام خدا را بر گرداگرد خود بخوانی.

نگویمت که گلی بر فراز سرو روان / که آفتاب جهانتاب بر سر علمی

تو را فقط گلی بر فراز سروِ خرامان نمی‌خوانم؛ بلکه خورشیدی جهان‌تاب می‌دانم که بر بلندای پرچمی درخشان قرار گرفته است.

تو مشکبوی سیه چشم را که دریابد / که همچو آهوی مشکین از آدمی برمی

چه کسی می‌تواند آن یار خوش‌بوی مشکین‌مو و سیاه‌چشم را دریابد؟ او مانند آهوی مشکین، از حد و اندازه‌ی آدمیان فراتر می‌رود.

کمند سعدی اگر شیر شرزه صید کند / تو در کمند نیایی که آهوی حرمی

اگر کمند سعدی بتواند حتی شیر درنده‌ای را شکار کند، باز هم تو در دام او گرفتار نمی‌شوی؛ زیرا همچون آهوی حرم، محترم و دست‌نیافتنی هستی.