ساقیا می ده که مرغ صبح بام

معنی بیت‌های شعر

ساقیا می ده که مرغ صبح بام / رخ نمود از بیضه زنگارفام

ای ساقی، شراب بده؛ زیرا پرندهٔ صبح بر بام پدیدار شده و چهرهٔ صبح از تخمِ سبزفامِ سپیده آشکار گشته است.

در دماغ می پرستان بازکش / آتش سودا به آب چشم جام

با شراب، آتش اندوه و خیال‌های آشفته را در ذهن می‌خوارگان، با آبِ چشمِ جام، فرو نشان.

یا رب از فردوس کی رفت این نسیم / یا رب از جنت که آورد این پیام

خدایا، این نسیم چه زمانی از بهشت برین وزیدن گرفته است؟ خدایا، چه کسی این پیام را از بهشت آورده است؟

خاطر سعدی و بار عشق تو / راکبی تند است و مرکوبی جمام

دل و اندیشهٔ سعدی، با بار سنگین عشق تو، مانند سواری تندرو و مرکوبی پرتوان است.

جان ما و دل غلام روی توست / ساتکینی ساتکینی ای غلام

جان و دل ما بنده و شیفتهٔ چهرهٔ توست؛ ای غلام، جامی، جامی بیاور.

«معنی دقیق «جمام» و «ساتکینی» در نسخهٔ ارائه‌شده روشن نیست.

پیام و مفهوم اصلی

پیام اصلی این غزل ستایش شور و سرمستی عشق است؛ سعدی با فرا رسیدن سپیده‌دم و وزیدن نسیمی خوش از جانب بهشت، از ساقی می‌خواهد جامی از شراب بیاورد تا آتش سودا و التهاب عشق در جان عاشقان فروکش کند. در این شعر، شراب و باده نماد شور معنوی و عشق الهی‌اند و نسیم صبحگاهی پیام‌آور لطف و رحمت معشوق؛ چنان‌که خاطر سعدی از بار عشق او سرشار و دلش در تمنای وصال و آرامش است.