اگر کلاله مشکین ز رخ براندازی

معنی بیت‌های شعر

اگر کلاله مشکین ز رخ براندازی
کنند در قدمت عاشقان سراندازی

اگر گیسوی سیاه و خوش‌بویت را از چهره کنار بزنی، عاشقان چنان شیفته و بی‌قرار می‌شوند که در پیشگاهت جان خود را فدا می‌کنند.

اگر به رقص درآیی تو سرو سیم اندام
نظاره کن که چه مستی کنند و جانبازی

ای زیباروی سروقامتِ سیم‌اندام، اگر به رقص درآیی، ببین عاشقان با دیدنت چگونه از خود بی‌خود می‌شوند و برایت جانفشانی می‌کنند.

تو با چنین قد و بالا و صورت زیبا
به سرو و لاله و شمشاد و گل نپردازی

تو با این قامت بلند و چهره‌ی زیبا، دیگر نیازی نداری خود را به سرو و لاله و شمشاد و گل مانند کنی؛ زیرا از همه‌ی آن‌ها زیباتری.

کدام باغ چو رخسار تو گلی دارد
کدام سرو کند با قدت سرافرازی

کدام باغ گلی به زیبایی چهره‌ی تو دارد و کدام سرو می‌تواند در برابر قامت بلند و زیبای تو سربلند باشد؟

به حسن خال و بناگوش اگر نگاه کنی
نظر تو با قد و بالای خود نیندازی

اگر به زیبایی خال و کنار گوش خود بنگری، چنان شیفته‌ی آن‌ها می‌شوی که دیگر به قامت و اندام خود توجهی نمی‌کنی.

غلام باد صبایم غلام باد صبا
که با کلاله جعدت همی‌کند بازی

من بنده‌ی باد صبا هستم، بنده‌ی همان نسیم سحرگاهی؛ زیرا با گیسوی پیچ‌درپیچ و خوش‌بوی تو بازی می‌کند.

بگوی مطرب یاران بیار زمزمه‌ای
بنال بلبل مستان که بس خوش آوازی

ای نوازنده، برای دوستان نغمه‌ای بنواز و ای بلبلِ سرمست، آواز سر بده؛ زیرا صدایت بسیار دلنشین و خوش‌آهنگ است.

که گفته است که صد دل به غمزه‌ای ببری
هزار صید به یک تاختن بیندازی

چه کسی گفته است که با یک ناز و اشاره‌ی چشم، صد دل را می‌بری و با یک حمله، هزار عاشق را گرفتار می‌کنی؟

ز لطف لفظ شکربار گفته سعدی
شدم غلام همه شاعران شیرازی

سعدی با سخنان شیرین و دلنشین خود چنان لطف و هنری نشان داده است که من شیفته و بنده‌ی همه‌ی شاعران شیرازی شده‌ام.