ای سروبالای سهی کز صورت جان آگهی

سعدی-سایر اشعار
شماره 25
ای سروبالای سهی کز صورت جان آگهی
وز هر که در عالم بهی ما نیز هم بد نیستیم
گفتی به رنگ من گلی هرگز نبیند بلبلی
آری نکو گفتی ولی ما نیز هم بد نیستیم
تا چند گویی ما و بس کوته کن ای رعنا و بس
نه خود تویی زیبا و بس ما نیز هم بد نیستیم
ای شاهد هر مجلسی و آرام جان هر کسی
گر دوستان داری بسی ما نیز هم بد نیستیم
گفتی که چون من در زمی دیگر نباشد آدمی
ای جان لطف و مردمی ما نیز هم بد نیستیم
گر گلشن خوشبو تویی ور بلبل خوشگو تویی
ور در جهان نیکو تویی ما نیز هم بد نیستیم
گویی چه شد کآن سروبن با ما نمیگوید سخُن
گو بیوفایی پر مکن ما نیز هم بد نیستیم
گر تو به حسن افسانهای یا گوهر یکدانهای
از ما چرا بیگانهای ما نیز هم بد نیستیم
ای در دل ما داغ تو تا کی فریب و لاغ تو
گر بِه بود در باغ تو ما نیز هم بد نیستیم
باری غرور از سر بنه و انصاف درد من بده
ای باغ شفتالو و بِه ما نیز هم بد نیستیم
گفتم تو ما را دیدهای وز حال ما پرسیدهای
پس چون ز ما رنجیدهای ما نیز هم بد نیستیم
گفتی بِه از من در چگل صورت نبندد آب و گل
ای سست مهر سخت دل ما نیز هم بد نیستیم
سعدی گر آن زیباقرین بگزید بر ما همنشین
گو هر که خواهی برگزین ما نیز هم بد نیستیم
معنی بیتهای شعر
ای سروبالای سهی کز صورت جان آگهی / وز هر که در عالم بهی ما نیز هم بد نیستیم
ای یار بلندبالا و زیبارو که از زیبایی جان آگاهی، در برابر هر که در جهان نیکوست، ما نیز چندان بد نیستیم.
گفتی به رنگ من گلی هرگز نبیند بلبلی / آری نکو گفتی ولی ما نیز هم بد نیستیم
گفتی هیچ بلبلی گلی به زیبایی و رنگ من نمیبیند؛ درست گفتی، اما ما نیز بد و بیارزش نیستیم.
تا چند گویی ما و بس کوته کن ای رعنا و بس / نه خود تویی زیبا و بس ما نیز هم بد نیستیم
ای زیبارو، تا کی تنها از برتری خود سخن میگویی؟ بس کن؛ تو تنها زیبا نیستی و ما نیز زیبایی و خوبیهایی داریم.
ای شاهد هر مجلسی و آرام جان هر کسی / گر دوستان داری بسی ما نیز هم بد نیستیم
ای زیباروی هر مجلس و مایه آرامش دل همگان، اگر دوستان فراوانی داری، ما نیز شایسته دوستی و چندان بد نیستیم.
گفتی که چون من در زمی دیگر نباشد آدمی / ای جان لطف و مردمی ما نیز هم بد نیستیم
گفتی در سراسر زمین کسی مانند تو وجود ندارد؛ ای مظهر لطف و انسانیت، ما نیز از خوبی و شایستگی بیبهره نیستیم.
گر گلشن خوشبو تویی ور بلبل خوشگو تویی / ور در جهان نیکو تویی ما نیز هم بد نیستیم
اگر تو باغ خوشبویی، بلبل خوشآوا و زیباترین موجود جهان هستی، ما نیز در برابر تو بیارزش و بد نیستیم.
گویی چه شد کآن سروبن با ما نمیگوید سخُن / گو بیوفایی پر مکن ما نیز هم بد نیستیم
میپرسی چه شده که آن یار سروبالا با ما سخن نمیگوید؟ به او بگو اینقدر از بیوفایی و بیمهری شکایت نکند؛ ما نیز بد نیستیم.
گر تو به حسن افسانهای یا گوهر یکدانهای / از ما چرا بیگانهای ما نیز هم بد نیستیم
اگر تو در زیبایی افسانهای و همچون گوهری یگانهای، چرا از ما دوری و بیگانهای؟ ما نیز شایسته لطف و دوستی هستیم.
ای در دل ما داغ تو تا کی فریب و لاغ تو / گر بِه بود در باغ تو ما نیز هم بد نیستیم
ای کسی که عشق تو در دل ما داغی بر جای گذاشته است، تا کی میخواهی ما را فریب دهی و با سخنان بیهوده برنجانی؟ اگر در باغ تو میوه بهتری هست، ما نیز چندان بد نیستیم.
باری غرور از سر بنه و انصاف درد من بده / ای باغ شفتالو و بِه ما نیز هم بد نیستیم
سرانجام غرور را کنار بگذار و درباره درد و رنج من انصاف بده؛ ای محبوب شیرین و زیبا، ما نیز شایسته بیمهری نیستیم.
گفتم تو ما را دیدهای وز حال ما پرسیدهای / پس چون ز ما رنجیدهای ما نیز هم بد نیستیم
گفتم تو ما را دیدهای و از حالمان پرسیدهای؛ پس اگر از ما رنجیدهای، بدان که ما نیز آنقدر بد نیستیم که سزاوار این رنجش باشیم.
گفتی بِه از من در چگل صورت نبندد آب و گل / ای سست مهر سخت دل ما نیز هم بد نیستیم
گفتی در چگل، آب و گل چهرهای زیباتر از من نمیآفریند؛ ای بیمهر سنگدل، با این حال ما نیز چندان بد نیستیم.
سعدی گر آن زیباقرین بگزید بر ما همنشین / گو هر که خواهی برگزین ما نیز هم بد نیستیم
سعدی، اگر آن یار زیبارو شخص دیگری را به همنشینی با خود برگزید، بگو هر که را میخواهی انتخاب کن؛ ما نیز شایسته و بد نیستیم.
تفسیر کلی
سعدی در این شعر با لحنی عاشقانه و در عین حال طنزآمیز، در برابر معشوقی مغرور و خودپسند ایستادگی میکند. شاعر زیبایی و برتری معشوق را انکار نمیکند، اما یادآور میشود که خود نیز از ارزش و شایستگی بیبهره نیست و نباید تحقیر شود. تکرار عبارت «ما نیز هم بد نیستیم» نشاندهنده اعتمادبهنفس، حفظ عزت نفس و پاسخ ظریف به خودستایی معشوق است. در پایان، معشوق بهعنوان مایه آرامش و زیبایی مجالس ستوده میشود، اما این ستایش با رندی و شوخطبعی همراه است.



