تا دل به غرور نفس شیطان ندهی

سعدی-رباعی شماره 200
تا دل به غرور نفس شیطان ندهی
کز شاخ بدی کس نخورد بار بهی
الّا که ذخیره ی قیامت بنهی
ورنه نشود کاسه پر از دیگ تهی
معنی بیتهای شعر
تا دل به غرور نفس شیطان ندهی / کز شاخ بدی کس نخورد بار بهی
تا زمانی که دل خود را به غرور و وسوسههای شیطان نسپاری، زیرا هیچکس از شاخهٔ بدی میوهٔ نیکو نمیچیند.
الّا که ذخیره ی قیامت بنهی / ورنه نشود کاسه پر از دیگ تهی
مگر آنکه برای قیامت توشهای فراهم کنی؛ وگرنه از دیگ تهی، کاسهای پر نمیشود.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی انسان را از فریب غرور و پیروی از نفس شیطانی برحذر میدارد. او یادآوری میکند که از درخت بدی و گناه، میوه نیکویی و سعادت به دست نمیآید. تنها سرمایهای که برای انسان باقی میماند، کردار نیک و توشهای است که برای قیامت فراهم کرده است. مصراع پایانی نیز با تمثیلی روشن میگوید ظرفی که از دیگ تهی برداشته شده، هرگز پر نخواهد شد؛ همانگونه که زندگی بیعمل صالح، حاصل و ارزشی نخواهد داشت.



